مرغی که کرک شد

مرغی که کرک شد

همشهری ها سلام
من بر آن شدم با عنایت به علاقه ی وافر خود به پیشینه ی‌ نیاکان مان تقویم اسفاد را چهل سال به عقب برگردم و اقتصاد مقاومتی آن سالهای دور اسفاد را مرور کنم اگر موافقید با هم در همین راستا بخصوص سرتیتر فوق با هم به گفتگو بنشینیم :
اکنون در دهه ی پنجاه هجری خورشیدی هستیم .
همه ی ما اسفادیها در قلعه بالا زندگی می کنیم .
پایین ترین نقطه ی مسکونی اسفاد هم از باغ مرحوم کبله قلی بالاتر است. کار اصلی ما کشاورزی و دامپروری است و در کنار آن بعضاً کارهای دیگر از قبیل ریخته گری ، نجاری ، قنادی ، بافت پارچه های کرباس و پوشاک بافتنی پشمی ، حلاجی ، نخریسی ، گلیم و پلاس بافی ، جوشکاری ، قالیبافی ، بزازی ثابت و دوره گردی ، مغازه داری و خرید و فروش انواع تنخواه مورد نیاز روستا ، معامله ی انواع ماشین ، موتور ، معامله ی انواع دام مثل شتر ، گاو ، گوسفند و جمع آوری و خرید و فروش عمده محصولات کشاورزی از قبیل پنبه ، ارزن ، گندم و جو از روستاهای همجوار از روشهای کسب و کار مردم ماست . بیشتر تولید کننده ایم تا وارد کننده . دسترسی آنچنانی به بازار فروش نداریم و محصولات خود را بی منّت و بی ریا با همدیگر و کسانی که استطاعت مالی ندارند مصرف میکنیم . می توان گفت بیشتر مایحتاج زندگی را خودمان تامین میکنیم .
از موضوع عنوان دور نشویم باید پیرامونِ تیتر فوق صحبت می کردیم بنا بر این موضوع گپ خود را کلی تر ، پس " سبد مرغ خانواده " بر می گزینیم ؛ هر خانواده چندین مرغ و خروس نگهداری می کند . مرغ حیوانی بی درد سر و کم خرج و هزینه است که در روستا در طول روز آزاد و رهاست و با سبزه ها ، ته مانده ی غذاها و دانه های غیر قابل استفاده ی به قول ما ته خرمنی یا چِنه مرغی سیر است . در کل مرغ سرمایه با ارزشی است . مرغ که داشته باشیم ، تخم مرغ خانواده تامین است و با آن خیلی غذاها و خوراکیها می توانیم تهیه کنیم گوشت مرغ نمی خریم و در مواقع لزوم یا رسیدن میهمانِ سرزده ، بابا می گوید خروس رو بگیر سرش رو بکنم جوجه زنده اش را هم نمی خریم و با روش سنتی و طبیعی و بدون تجهیز به دستگاه جوجه کشی اینکار را انجام می دهیم . اینکار زمان خاصی دارد و خود مرغ زمانش را اعلام می کند .
مرغها هم با زبان بی زبانی با انسان حرف می زنند همچنانکه دیگر حیوانات... مرغ با ایجاد صداهای مختلف منظورش را به انسان می رساند اگر دقت کرده باشی می فهمی که مرغها با هر صدا به انسان چه می گویند :

۱) کُد کُد کُدَوس
با این صدا حیوان شکایت خود را می رساند ؛
حیوان درنده ای به او نزدیک می شود.
جانور مزاحمی مانند مار می بیند .
کسی اذیت یا دنبالش می کند .
و یا مرغ دیگری در محل تخمگزاری اش خوابیده است .

۲)کاج کاج
با کاج کاج کردنهای دنباله دار مرغ مانند کبک می خواند که این صدا پیام زمان تخمگزاری آن است .

۳) کد کد
کد کد های کوتاه مرغ نشانه ی کُرُک شدن آن است یعنی آماده ی جوجه کشی است .

حالا اگر طالبِ شیوه ی جوجه کشی سنتی و طبیعی اسفاد هستید با من همراه باشید
زمانی که مرغ با کد کد های کوتاه خود پیام آمادگی اش را برای جوجه کشی اعلام می کند ، اعضای خانه از این پیام ابراز خوشحالی می کنند چرا که درمدت کمتر از یک ماه ده الی بیست جوجه به مرغ ها اضافه می شود .
ما به این کار جوجه کشی نمی گوییم و آن را به زبان دیگری بیان می‌کنیم . این عمل را در اصطلاح محلی 《کرک شدن و وَرنِشوندن مرغ ‌》 می گوییم .

برای اینکار تعداد دلخواه ده تا بیست عدد تخم مرغ خروسی (نطفه دار) تهیه میکنیم و اگر تخم مرغ خروسی نداشتیم تخم مرغ معمولی را با تخم مرغ خروسیِ همسایه ها عوض می کنیم . تخم مرغها را در یک جای امن و بیصدا می چینیم و مرغِ کرک را روی آنها می خوابانیم و یک سیخ در دست می گیریم و با نام خدا وردِ "به حق شاه کَ کیو یَکِ خروس همه مَکیو " را‌ می خوانیم . و سیخ را پشت سر می اندازیم.

مرغ ‌‌‌‌‌باید یک دوره بیست و یک روزه روی تخم مرغها بخوابد تا دمای تخم مرغها و بدن مرغ در طول این دوره یکی باشد و به جوجه تبدیل شود . بعد با گذاشتن آب و دانه ، مرغ را برای ایمنی از چنگ شغال و ... زیر سبد قرار می دهیم و تا ۲۱ روز آب ، غذا و امنیت صوتی محیط را برای مرغ تامین می‌کنیم . امنیت صوتی خیلی مهم است مرغ هم که از قدرت شنوایی بالایی برخوردار است از روز بیست و یکم با شنیدن کوچکترین صدای جوجه از داخل تخم که فقط مرغ مادر این صدا را می شنود ، با نوک خود تخم مرغ را می شکافد و جوجه سر از تخم بیرون می آورد . بدین ترتیب همه ی جوجه های سالم ، از تخم بیرون آمده ، با رسیدگی درست بزرگ می شوند .

احمد‌ عظیمی ۱۳۹۸/۶/۱۵